fa بررسی الگوی تجویز داروهای روان‌پزشکی اثرگذار بر رانندگی در سالمندان شهر تبریز در سال 1401 سالمند شناسی gerontology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>اهداف </strong>جمعیت سالمندان جهان و ایران در حال افزایش است و به تبع آن، مصرف داروهای مختلف نیز در این گروه سنی افزایش یافته است. بسیاری از این داروها، به‌ویژه داروهای روان‌پزشکی، اثرات منفی بر توانایی‌های شناختی و حرکتی سالمندان دارند و می‌توانند با اختلال در عملکرد رانندگی، خطر حوادث ترافیکی را افزایش دهند. این مطالعه با هدف بررسی الگوی تجویز داروهای روان‌پزشکی اثرگذار بر رانندگی در سالمندان تبریز انجام شد.<br> <strong>مواد و روش ها</strong> این مطالعه توصیفی‌تحلیلی از نوع مقطعی، در سال 1401 در شهر تبریز، استان آذربایجان شرقی انجام شد. داده‌ها از نسخه‌های دارویی تجویز‌شده برای سالمندان که از سازمان تأمین اجتماعی جمع‌آوری شده بودند، استخراج شد. 55285 نسخه دارویی وارد مطالعه شد. داروهای روان‌پزشکی به 6 دسته کلی طبقه‌بندی شده و تأثیر داروها بر رانندگی با استفاده از &laquo;سیستم طبقه‌بندی داروها در ایمنی ترافیک&raquo; بررسی شد. متغیرهای مورد‌مطالعه شامل ویژگی‌های سالمندان، نوع و نام داروی روان‌پزشکی و تخصص پزشکان بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Stata نسخه 17 تحلیل شدند.<br> <strong>یافته ها</strong> در این مطالعه، از مجموع 55285 نسخه داروی روان‌پزشکی تجویز‌شده برای سالمندان در تبریز، 64/38 درصد مربوط به زنان و 35/62 درصد مربوط به مردان بود. نتایج نشان داد بیش از نیمی از داروهای تجویز‌شده (58/66 درصد) اثر متوسط، 21/85 درصد اثر خفیف و 19/49 درصد اثر شدید بر رانندگی داشتند. داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب و ضدروان‌پریشی بیشترین فراوانی را در بین داروهای با اثر منفی بر رانندگی داشتند. همچنین گاباپنتین، نورتریپتیلین، آلپرازولام و کلونازپام و سرترالین 5 داروی با بیشترین فراوانی تجویز در سالمندان بودند. همچنین ارتباط معناداری بین سطح اختلال داروی تجویز‌شده با جنسیت و سن سالمندان و تخصص پزشکان مشاهده شد (001/P<0).<br> <strong>نتیجه گیری</strong> طبق نتایج، درصد قابل‌توجهی از داروهای روان‌پزشکی تجویز‌شده برای سالمندان، به‌ویژه داروهای ضدافسردگی، ضداضطراب و ضدروان‌پریشی، دارای اثرات نامطلوب بر رانندگی هستند. تفاوت‌های معناداری بین سطح اختلال داروی تجویز‌شده با جنسیت، سن سالمندان و تخصص پزشکان نیز مشاهده شد. ارتقای آگاهی سالمندان، آموزش مستمر پزشکان و توسعه پروتکل‌های استاندارد تجویز دارو با در نظر گرفتن تأثیر داروها بر رانندگی می‌تواند به ارتقای ایمنی ترافیک سالمندان کمک کند.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objectives </strong>The older adult population is increasing both in Iran and worldwide, and consequently, the consumption of various medications has also risen in this age group. Many of these drugs, especially psychiatric medications, have negative effects on the cognitive and motor abilities of older adults and can increase the risk of traffic accidents. This study was conducted to investigate the pattern of prescribing driving- impairing psychotropic medications in the older adults population of Tabriz.<br> <strong>Methods & Materials</strong> This descriptive analytical cross-sectional study was conducted in 2022 in Tabriz, East Azerbaijan Province. Data were extracted from prescriptions for the older adults between March 2021 and March 2022, collected from the Social Security Organization. A total of 55,285 prescriptions were included in the study. Psychiatric medications were classified into six general categories, and their impact on driving was assessed using a classification system of driving-impairing medicines. The study variables included the characteristics of the older adults, the type and name of psychiatric medications, and the specialties of the physicians. Data were analyzed using Stata software, version 17.&nbsp;<br> <strong>Results </strong>In this study, of the total 55,285 psychiatric prescriptions prescribed for the older adults in Tabriz in 2022, 64.38% were for women and 35.62% for men. The results showed that more than half of the prescribed medications (58.66%) had a moderate effect, 21.85% had a mild effect, and 19.49% had a severe effect on driving. Antidepressants, anxiolytics, and antipsychotics had the highest frequency among drugs with a negative impact on driving. Additionally, gabapentin, nortriptyline, alprazolam, and clonazepam were the five most frequently prescribed drugs for the older adults. A significant correlation was also observed between medications prescribed for driving impairment and gender, age of the elderly, and physician specialty (P<0.001).&nbsp;<br> <strong>Conclusion </strong>According to the results, a significant proportion of psychiatric medications prescribed for older adults&mdash;especially antidepressants, anti‑anxiety, and antipsychotic drugs&mdash;have adverse effects on driving. Significant differences were also observed in medication prescriptions based on gender, age, and the specialties of the prescribing physicians. Raising awareness among older adults, providing continuous training for physicians, and developing standardized drug‑prescription protocols that consider the impact of medications on driving can help reduce risks and improve traffic safety for older adults.</div> رانندگی تحت تأثیر, داروهای پزشکی, سالمندان Driving under the influence, Medical drugs, Elderly 126 139 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4080-1&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Farahbakhsh مصطفی فرحبخش mfarahbakhsh@gmail.com 0000-0001-5754-7750 No Tabriz Health Services Management Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. Ali Fakhari علی فخاری a_fakhari@yahoo.com 0009-0006-0197-8846 No Research Center of Psychiatry and Behavioral Sciences, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. مرکز تحقیقات روان‌پزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. Ehsan Aghajani احسان آقاجانی r.ehsan_aghajani1@yahoo.com 0009-0007-5559-479X No Research Center of Psychiatry and Behavioral Sciences, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. مرکز تحقیقات روان‌پزشکی و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. Amin khameneh امین خامنه aminkhamene77@gmail.com 0000-0003-1426-8852 No Student Research Committee, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. Sepideh Harzand-Jadidi سپیده هرزندجدیدی hrzndsepideh@gmail.com 0000-0002-0179-0775 Yes Tabriz Health Services Management Research Center, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. مرکز تحقیقات مدیریت خدمات بهداشتی درمانی تبریز، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.