Salmand: Iranian Journal of Ageing

fa بررسی ارتباط سلامت معنوی با شاخص های سلامت روان در زنان سالمند ایرانی: یک مطالعه مروری نظام مند و متاسنتز Association between Spiritual Health and Mental Health Indicators among Iranian Elderly Women: A Systematic Review and Meta-Synthesis معارف Religious مقاله مروری Review paper <div style="text-align: justify;">زمینه و اهداف: سلامت معنوی به عنوان یکی از مداخلات اثربخش بر شاخص های سلامت روان بسیار مورد توجه قرار گرفته است. در این میان زنان سالمند به علل بیولوژیکی و آسیب پذیری بیشتر در مقابل أنواع مشکلات با چالش‌های متعدد سلامت روان از جمله افسردگی، اضطراب و استرس مواجه هستند. پژوهش حاضر یک مطالعه مروری با هدف تعیین ارتباط بین سلامت معنوی با مشکلات سلامت روان در زنان سالمند انجام شده است. مواد و روش ها:کلیه مطالعات منتشر شده به زبان فارسی  و انگلیسی در پایگاهSID و ISC ، google scholar  و  PubMedبا استفاده از کلید واژگان مرتبط تا دی ماه ۱۴۰۴ بازیابی شد. همچنین منابع خاکستری با جستجو دستی مورد توجه قرار گرفت. کلیه مطالعات غیر مرتبط کنار گذاشته شد، این مرحله بر مبنای پروتکل PRISMA انجام شده است. پس از بررسی غربالگری نهایی مطالعه از نظر مرتبط بودن با معیارهای ورود، متن کامل مقالات از نظر کیفیت با استفاده از ابزار  JBIمورد بررسی و اطلاعات مرتبط با هدف مطالعه استخراج گردید. به دلیل ناهمگونی بالای مطالعات از نظر طراحی، جمعیت و متغیرهای مورد بررسی، روش آنالیز به صورت سنتز روایت‌گونه (Narrative Synthesis) بر اساس راهنمای Popay و همکاران (۲۰۰۶) انجام شد. یافته ها : در مجموع از میان 3857 مقاله شناسایی شده پس از حذف موارد تکراری و فاقد شرایط لازم از جمله سن و موارد روش شناختی مانند نوع مطالعه و عدم دسترسی به تمام متن مقالات، تعداد 13 مقاله وارد مطالعه شد. کیفیت مقالات با ابزار JBI بررسی و 9 مورد (69٪) مطلوب و بقیه متوسط گزارش شد.   نتایج مطالعات نشان داد که سلامت معنوی در ابعاد مختلف شامل سلامت معنوی مذهبی (ارتباط با خدا و مناسک دینی)، سلامت معنوی وجودی (معنا و هدف در زندگی) و بهزیستی معنوی، با بهبود شاخص‌های سلامت روان از جمله کاهش افسردگی (دامنه همبستگی: ۰.۶۴۷- تا ۰.۷۳۴-)، کاهش اضطراب و حساسیت اضطرابی (دامنه همبستگی: ۰.۷۳۴- تا ۰.۳۵۰-)، کاهش استرس درک‌شده، کاهش احساس تنهای ، و افزایش کیفیت زندگی (دامنه همبستگی: ۰.۲۲۴ تا ۰.۵۱۰)، امید به زندگی، رضایت از زندگی (دامنه همبستگی: ۰.۲۷۵ تا ۰.۴۴۸) و سالمندی موفق ارتباط مثبت و معنی‌داری دارد. همچنین مطالعات مداخله‌ای نشان دادند که روان‌درمانی معنوی-مذهبی می‌تواند به طور معنی‌داری افسردگی و اضطراب را کاهش و کیفیت زندگی را افزایش دهد. نتیجه گیری: سلامت معنوی در هر دو بعد مذهبی و وجودی، آثار مثبت و معنی‌داری بر سلامت روان زنان سالمند ایرانی دارد و با کاهش افسردگی، اضطراب، استرس و تنهایی و افزایش کیفیت زندگی، امید، رضایت از زندگی و سالمندی موفق همراه است. سلامت معنوی وجودی نقش بیشتری در ارتقای کیفیت زندگی و امید دارد، در حالی که سلامت معنوی مذهبی در کاهش افسردگی و اضطراب مؤثرتر است. پیشنهاد می‌شود متخصصین حوزه سالمندی، هر دو بعد سلامت معنوی را در برنامه‌های مراقبتی لحاظ کنند. همچنین تبیین و پالایش مؤلفه‌های عملی عرفان اسلامی و الگوسازی در این حوزه، می‌تواند به عنوان مداخلات بومی و مؤثر، بهبود سلامت روان زنان سالمند را تسهیل کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Objectives: Spiritual health has received considerable attention as one of the effective interventions on mental health indicators. Elderly women face numerous mental health challenges including depression, anxiety, and stress due to biological reasons and greater vulnerability to various problems. The present study is a review aimed at determining the relationship between spiritual health and mental health problems in elderly women. Materials and Methods: All studies published in Persian and English in SID, ISC, Google Scholar, and PubMed databases were searched using relevant keywords up to January 2026. Grey literature was also considered through manual searching. All irrelevant studies were excluded based on the PRISMA protocol. After final screening for eligibility, the full texts of articles were assessed for quality using the JBI tool, and data relevant to the study objectives were extracted. Due to the high heterogeneity of studies in terms of design, population, and variables, the analysis was conducted using narrative synthesis based on the Popay et al. (2006) guidance. Results: From 3,857 identified articles, after removing duplicates and those lacking eligibility criteria including age, methodological issues such as study type, and lack of full-text access, 13 articles were included. Quality assessment using the JBI tool showed that 9 articles (69%) had high quality and the rest had moderate quality. The results demonstrated that various dimensions of spiritual health including religious spiritual health (relationship with God and religious rituals), existential spiritual health (meaning and purpose in life), and spiritual well-being, were significantly associated with improved mental health indicators including reduced depression (correlation range: -0.647 to -0.734), reduced anxiety and anxiety sensitivity (correlation range: -0.734 to -0.350), reduced perceived stres, reduced lonelines, and increased quality of life (correlation range: 0.224 to 0.510), hope, life satisfaction (correlation range: 0.275 to 0.448), and successful aging. Interventional studies also showed that spiritual-religious psychotherapy significantly reduced depression and anxiety and increased quality of life. Conclusion: Spiritual health in both religious and existential dimensions has significant positive effects on the mental health of Iranian elderly women and is associated with reduced depression, anxiety, stress, and loneliness, as well as increased quality of life, hope, life satisfaction, and successful aging. Existential spiritual health plays a greater role in promoting quality of life and hope, while religious spiritual health is more effective in reducing depression and anxiety. It is recommended that geriatric specialists consider both dimensions of spiritual health in their care programs. Furthermore, explaining and refining practical components of Islamic mysticism and developing models in this field can serve as effective indigenous interventions to improve the mental health of elderly women.</div> سلامت معنوی, سلامت مذهبی, سلامت روان, بهزیستی معنوی , ارتباط با خدا, دعا و نیایش, زنان, سالمندان Spiritual health, Religious health, Mental health, Spiritual well-being, Relationship with God, Prayer, Women, Elderly 0 0 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3082-1&slc_lang=fa&sid=1 farhad nosrati nejad فرهاد نصرتی نژاد Fa.nosratinejad@uswr.ac.ir No Department of Health and Social Welfare Management, Faculty of Social Health, University of Social Welfare & Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه مدیریت سلامت و رفاه اجتماعی، دانشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. razieh bidhendi-yarandi راضیه بیدهندی یارندی ra.bidhendi@uswr.ac.ir Yes Center for Research on Social Factors Affecting Health, Institute of Social Health, University of Social Welfare & Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت پژوهشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. mohsen vahedi محسن واحدی mo.vahedi@uswr.ac.ir No Department of Biostatistics and Epidemiology, Faculty of Social Health, University of Social Welfare & Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran. گروه آمارزیستی و اپیدمیولوژی ، دانشکده سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.