Salmand: Iranian Journal of Ageing

fa تحلیل وضعیت و ارائه راهکارهای ادغام خدمات توانبخشی سالمندان در مراقبت‌های اولیه ایران: یک مطالعه کیفی Situation Analysis and Strategies for Integrating Geriatric Rehabilitation Services into Iran's Primary Healthcare: A Qualitative Study مدیریت توانبخشی Rehabilitation Management پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">اهداف: ادغام خدمات توانبخشی سالمندان در ساختار مراقبت‌های اولیه ایران همچنان محقق نشده است. ازاین‌رو، مطالعه حاضر با هدف تحلیل وضعیت و ارائه راهکارهای ادغام خدمات توانبخشی سالمندان در نظام مراقبت‌های اولیه ایران انجام شد. مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل محتوای چهارچوبی است. مشارکت‌کنندگان شامل ۱۰ نفر از خبرگان حوزه سالمندی، توانبخشی و مراقبت‌های اولیه بودند که به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در چارچوب ازپیش‌تعیین‌شده SWOT و در چهار بعد نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها انجام گرفت و در ادامه، بر اساس نتایج تحلیل، راهکارهای ادغام خدمات توانبخشی سالمندان استخراج و دسته‌بندی شد. یافته‌ها: نظام مراقبت‌های اولیه سلامت ظرفیت‌های مهمی برای ادغام خدمات توانبخشی سالمندی دارد؛ از جمله پوشش گسترده شهری و روستایی، وجود نیروهای انسانی (بهورزان و مراقبین سلامت)، زیرساخت اطلاعاتی «سیب» و دسترسی مالی نسبتاً مناسب. همچنین هم‌افزایی رویکردهای پیشگیرانه با توانبخشی سالمندی، مقرون‌به‌صرفه بودن مداخلات سطح اول، قابلیت توانبخشی مبتنی بر جامعه و از راه دور، حمایت خانوادگی فرهنگی، وجود دفتر سالمندان در وزارت بهداشت و ظرفیت برنامه پزشک خانواده به‌عنوان فرصت‌های کلیدی شناسایی شدند. با این حال ضعف‌های ساختاری شامل کمبود منابع مالی پایدار، تنوع محدود تخصص‌ها در سطح اول، بارکاری بالا و آگاهی ناکافی کارکنان، نبود راهنماها و نظام ارجاع یکپارچه، دسترسی فیزیکی نامناسب مراکز و اولویت پایین سالمندان مانع ادغام مؤثر است. تهدیدهایی نظیر تولیت پراکنده، اراده سیاسی ضعیف، اجرای ناکافی اسناد بالادستی، کمبود و توزیع نامتوازن متخصصان توانبخشی و پوشش بیمه‌ای ناکافی نیز وجود دارد. بر این اساس راهبردهایی در چهارچوب استفاده از قوت‌ها برای بهره‌برداری از فرصت‌ها، مقابله با تهدیدها و کاهش ضعف‌ها تدوین شد. نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان می‌دهد که علی‌رغم وجود نقاط قوت و فرصت‌های قابل‌توجه در نظام مراقبت‌های اولیه ایران، ادغام خدمات توانبخشی سالمندان مستلزم مواجهه هدفمند با ضعف‌ها و تهدیدهای ساختاری و سیاستی است. راهکارهای استخراج‌شده بر تقویت رویکرد پیشگیرانه و جامعه‌محور توانبخشی، توانمندسازی نیروی انسانی از طریق آموزش‌های پودمانی و بین‌رشته‌ای، توسعه توانبخشی از راه دور، بهره‌گیری نظام‌مند از سامانه‌های اطلاعات سلامت و ادغام خدمات توانبخشی در برنامه پزشک خانواده تأکید دارند. استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود و پرهیز از راه حل‌های پرهزینه می‌تواند مسیر عملی و واقع‌بینانه‌ای برای ارتقای دسترسی سالمندان به خدمات توانبخشی در سطح مراقبت‌های اولیه فراهم کند.</div> <div style="text-align: justify;">Objectives: the integration of rehabilitation services for older adults into Iran’s primary healthcare system has not yet been achieved. Accordingly, this study aimed to analyze the situation and propose strategies for integration of geriatric rehabilitation services into Iran’s primary healthcare system. Materials and Methods: This study employed a qualitative design using a framework-based content analysis approach. Participants included ten experts in the fields of aging, rehabilitation, and primary healthcare, who were selected purposively with maximum variation. Data were collected through semi-structured interviews. Data analysis was conducted within a predefined SWOT framework across four dimensions strengths, weaknesses, opportunities, and threats and, subsequently, strategies for integrating geriatric rehabilitation services were extracted and categorized based on the analysis results. Findings: Iran’s primary healthcare system demonstrates substantial capacity for integrating geriatric rehabilitation services, including broad urban–rural coverage, existing workforce (community health workers and providers), the SIB information infrastructure, and relatively favorable financial access. Key opportunities include synergy between preventive care and rehabilitation, cost-effectiveness of first-level interventions, potential for community-based and telerehabilitation, strong family support culture, the Ministry of Health Office for Older Adults, and the family physician program. However, structural weaknesses lack of sustainable financing, limited professional diversity at the primary level, heavy workload and insufficient staff awareness, absence of integrated guidelines and referral pathways, poor physical accessibility, and low prioritization of older adults limit effective integration. Major threats include fragmented stewardship, weak political commitment, inadequate implementation of upstream policies, shortage and maldistribution of rehabilitation professionals, and insufficient insurance coverage. Accordingly, strategies were developed using a strengths, opportunities, weaknesses and threats framework Conclusion: This study suggests that despite the presence of considerable strengths and opportunities within Iran’s primary healthcare system, the integration of geriatric rehabilitation services requires targeted responses to existing structural and policy-related weaknesses and threats. The extracted strategies emphasize strengthening preventive and community-based rehabilitation approaches, empowering the workforce through modular and interdisciplinary training, expanding telerehabilitation services, systematic use of health information systems, and integrating rehabilitation services into the family physician program. Optimal use of existing capacities and avoidance of costly solutions may provide a practical and realistic pathway to improving older adults’ access to rehabilitation services at the primary care level.</div> توانبخشی سالمندان؛ مراقبت‌های اولیه؛ ادغام سیستم‌ها؛ مدیریت خدمات سلامت؛ سالمندی Geriatric Rehabilitation, Primary Health Care, Systems Integration, Health Services Administration, Aging 0 0 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4270-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Najafpour محمد نجف‌پور najafpour.moha@gmail.com No Department of Rehabilitation Management, School of Rehabilitation Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه مدیریت توانبخشی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Mohammad Kamali محمد کمالی Kamali.mo@iums.ac.ir Yes Rehabilitation Research Center, Department of Rehabilitation Management, School of Rehabilitation Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات توانبخشی، گروه مدیریت توانبخشی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Samaneh Heydari سمانه حیدری samaheidari@gmail.com No Rehabilitation Research Center, Department of Rehabilitation Management, School of Rehabilitation Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات توانبخشی، گروه مدیریت توانبخشی، دانشکده علوم توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Reza Salehi رضا صالحی salehi200@yahoo.com No Geriatric Mental Health Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکز تحقیقات سلامت روان سالمندی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران