Salmand: Iranian Journal of Ageing

fa ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی فرم کوتاه ابزار غربالگری صلاحیت رانندگی (FTDS-SF) در سالمندان ایرانی: یک مطالعه روش‌شناختی Title: Psychometric Properties of the Persian Version of the Fitness-to-Drive Screening Measure–Short Form (FTDS-SF) Among Iranian Older Adults: A Methodological Study طب سالمندی Geriatric پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">اهداف: باتوجه‌به افزایش جمعیت سالمندان و اهمیت حفظ ایمنی و استقلال آنان، ارزیابی صلاحیت رانندگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مطالعه با هدف ترجمه، انطباق فرهنگی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی فرم کوتاه ابزار SF-FTDS در سالمندان ایرانی انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه روش‌شناختی از نوع روان‌سنجی در سال ۱۴۰۴ انجام شد. ترجمه و انطباق فرهنگی این ابزار ارزیاب محور مطابق دستورالعمل پنج‌مرحله‌ای Beaton و همکاران انجام گرفت. شرکت‌کنندگان شامل 300 راننده سالمند (60 سال و بالاتر) بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس از واحدهای نمونه‌گیری مستقر در شهرستان‌های آمل و محمودآباد استان مازندران انتخاب شدند. برای هر راننده سالمند، یک ارزیاب واجد شرایط به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد. روایی صوری و محتوا به صورت کمی و کیفی و روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی و روایی همگرا بررسی شد. همچنین اثر سقف و کف محاسبه و پایایی نیز از طریق همسانی درونی (آلفای کرونباخ) و بازآزمایی (ضریب همبستگی درون رده‌ای (ICC) انجام شد. یافته‌ها: تمامی گویه‌ها از روایی صوری مطلوب برخوردار بودند (امتیاز تأثیر >1/5). در بررسی روایی محتوا، شاخص روایی محتوای گویه‌ها (I-CVI) بین 0/80 تا 1، شاخص روایی محتوای مقیاس (S-CVI/Ave) برابر با 0/96 و مقادیر کاپای اصلاح‌شده برای تمامی گویه‌ها بین 0/78 تا 1 به دست آمد که نشان‌دهنده توافق عالی متخصصان بود. مقدار شاخص کفایت نمونه‌گیری KMO برابر با 0/932 و آزمون کرویت بارتلت معنادار بود (0.001>P). مدل تک عاملی ابزار در تحلیل عاملی تأییدی از برازش مطلوبی برخوردار بود (CFI=0.90، RMSEA=0.077، SRMR=0.054). ضرایب بار عاملی بین 102/0 تا 798/0 قرار داشتند. روایی همگرا نیز با CR=0.93 و AVE=0.54 تأیید شد. همچنین، اثر کف مشاهده نشد (0٪) و اثر سقف برابر با 9.33٪ بود که کمتر از حد قابل‌قبول 15٪ است. همسانی درونی ابزار مطلوب بود (α=0.92) و پایایی بازآزمایی نیز ثبات زمانی بسیار خوبی را نشان داد (ICC = 0.93; 95% CI: 0.86–0.97) . نتیجه‌گیری: نسخه فارسی FTDS-SF دارای روایی و پایایی مطلوب است و می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کوتاه، معتبر و کاربردی برای غربالگری اولیه صلاحیت رانندگی سالمندان ایرانی در محیط‌های بالینی، توان‌بخشی و پژوهشی مورداستفاده قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Objectives: Given the growing older adult population and the importance of maintaining their safety and independence, assessing driving fitness is of particular importance. This study aimed to translate, culturally adapt, and evaluate the psychometric properties of the Persian version of the Short Form of the Fitness-to-Drive Screening Measure (FTDS-SF) among Iranian older adults. Methods: This methodological psychometric study was conducted in 2025. Translation and cultural adaptation of this proxy-rater instrument were performed according to the five-step guideline proposed by Beaton et al. The participants included 300 older drivers aged 60 years and above, who were recruited through convenience sampling from sampling units located in the cities of Amol and Mahmoudabad, Mazandaran Province, Iran. For each older driver, one eligible proxy rater was selected using purposive sampling. Face and content validity were assessed using both qualitative and quantitative approaches. Construct validity was evaluated through confirmatory factor analysis (CFA) and convergent validity. Ceiling and floor effects were also examined. Reliability was assessed using internal consistency (Cronbach’s alpha) and test–retest reliability based on the intraclass correlation coefficient (ICC). Results: All items demonstrated satisfactory face validity (impact score > 1.5). Regarding content validity, the item-level content validity index (I-CVI) ranged from 0.80 to 1.00, the scale-level content validity index based on the average method (S-CVI/Ave) was 0.96, and the modified kappa coefficients for all items ranged from 0.78 to 1.00, indicating excellent agreement among experts. The Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) measure of sampling adequacy was 0.932, and Bartlett’s test of sphericity was statistically significant (P < 0.001). Confirmatory factor analysis supported a good fit for the single-factor model (CFI = 0.90, RMSEA = 0.077, SRMR = 0.054). Standardized factor loadings ranged from 0.102 to 0.798. Convergent validity was also confirmed (CR = 0.93, AVE = 0.54). No floor effect was observed (0%), and the ceiling effect was 9.33%, which was below the acceptable threshold of 15%. Internal consistency was excellent (Cronbach’s α = 0.92), and test–retest reliability demonstrated excellent temporal stability (ICC = 0.93, 95% CI: 0.86–0.97). Conclusion: The Persian version of the FTDS-SF demonstrated satisfactory validity and reliability and may be used as a brief, valid, and practical instrument for the initial screening of driving fitness among Iranian older adults in clinical, rehabilitation, and research settings.</div> سالمند؛ صلاحیت رانندگی؛ غربالگری؛ روان‌سنجی؛ FTDS-SF Aged, Driving fitness, Screening, Psychometrics, FTDS-SF 0 0 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1998-2&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Asadi فاطمه اسدی asadifateme373@gmail.com No Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Ehteram Sadat Ilali احترام السادات ایلالی paradis2082000@yahoo.com Yes Department of Geriatric Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Shahab Papi شهاب پاپی shahabpapi@yahoo.com No Social Determinants of Health Research Center, School of Nursing and Midwifery, Lorestan University of Medical Sciences, Khorramabad, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم‌آباد، ایران Abolfazl Hosseinnataj ابوالفضل حسین نتاج hosseinnataj.a@gmail.com No Department of Biostatistics and Epidemiology, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Maryam Ahmadi Khatir مریم احمدی خطیر khatirahmadi62@gmail.com No Department of Geriatric Nursing, Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran گروه پرستاری سالمندی، دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Homayoon Sadeghi Bazargani همایون صادقی بازرگانی homayoun.sadeghi@gmail.com No International Safe Community Certifying Center, Stockholm, Sweden مرکز بین‌المللی تأیید شهرهای ایمن، استکهلم، سوئد