دوره 16، شماره 4 - ( زمستان 1400 )                   جلد 16 شماره 4 صفحات 517-498 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


1- مرکز تحقیقات سالمندی ایران، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، ایران.
2- گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، rassadeghi@ut.ac.ir
چکیده:   (3327 مشاهده)
اهداف: امروزه، مسئله به‌زیستن سالمندان به چالش جدی سیاست‏گذاری و موضوع کلیدی پژوهشی تبدیل شده است. پیچیدگی، چندبُعدی و چندسطحی بودن مفهوم به‌زیستن، شاخص‌سازی‌های متعددی در ابعاد عینی و ذهنی و سطوح خرد و کلان به همراه داشته است. هدف از این مقاله، بررسی و سنجش وضعیت به‌زیستن سالمندان ایرانی و رابطه آن با توسعه انسانی است. 
مواد و روش ها: این مقاله در چارچوب روش‏شناختی شاخص جهانی دیده‌بان سالمندی و با استفاده از تحلیل ثانویه منابع مختلف داده‌ای در نسخه 25 محیط‌ نرم‌افزاری SPSS و محیط اکسل به سنجش وضعیت به‌زیستن سالمندان ایرانی در سطوح ملّی و استانی برای سال 1395 پرداخت. این شاخص در چهار بُعد امنیت درآمدی، وضعیت سلامت، قابلیت/توانمندی و مناسب‌سازی محیط تلاش دارد تا تصویری جامع از به‎زیستن سالمندان ارائه کند.
یافته ها: نتایج بیانگر تفاوت‌های استانی محسوسی در شاخص دیده‌بان سالمندی و ابعاد مختلف آن، به‌ویژه دو بُعد امنیت درآمدی و وضعیت سلامت است. دامنه نمرات شاخص دیده‌بان سالمندی از 6.5 در استان سیستان و بلوچستان تا 77.9 در استان تهران در نوسان بوده است. استان‌های تهران، سمنان و فارس، به‌ترتیب رتبه‌های اول تا سوم و در مقابل، استان‌های خراسان جنوبی، ایلام و سیستان و بلوچستان، به‌ترتیب در رتبه‌ها و جایگاه‌های آخر شاخص به‌زیستن سالمندان قرار دارند. همچنین، نتایج بیانگر رابطه مثبت و قوی شاخص به‌زیستن سالمندان با شاخص توسعه انسانی است. به علاوه، نتایج نشان داد رتبه ایران در شاخص جهانی دیده‌بان سالمندی در میان 97 کشور، 64 است. بهترین رتبه و جایگاه ایران در بُعد سلامت (رتبه 43) و بدترین آن در بُعد ظرفیت و توانمندی (رتبه 88) است. 
نتیجه گیری: سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی حمایت از اشتغال، درآمد، سلامت و استقلال افراد سالمند نقش مهمی در افزایش رفاه و به‌زیستن سالمندان دارند. از این رو، ابعاد امنیت مالی مانند توسعه پوشش همگانی حقوق بازنشستگی، کاهش فقر و همچنین بُعد ظرفیت و توانمندی مانند فراهم کردن شرایط خوداشتغالی سالمندان و ارتقای آموزش و تحصیلات سالمندان باید در اولویت‌های سیاست‌گذاری قرار گیرد.
متن کامل [PDF 7069 kb]   (1613 دریافت) |   |   متن کامل (HTML)  (138 مشاهده)  
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اجتماعي
دریافت: 1399/1/12 | پذیرش: 1399/3/31 | انتشار: 1400/10/11

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.