fa پیش‌بینی‌کننده‌های کیفیت خواب سالمندان: کاربردی از نظریه خودتنظیمی سالمند شناسی gerontology پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>اهداف </strong>تحقیقات نشان داده است با افزایش سن، شیوع بی‌خوابی نیز فزونی می‌یابد. لذا این مطالعه با هدف تعیین عوامل مرتبط با کیفیت خواب و توضیح پیش‌بینی‌کننده‌های کیفیت خواب مبتنی بر راهبردهای نظریه خودتنظیمی در سالمندان انجام شد.<br> <strong>مواد و روش ها </strong>این مطالعه مقطعی بر روی 335 سالمند شهر نیشابور که به‌صورت تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند، در سال 1403 انجام شد. جهت جمع‌آوری داده‌ها از چک‌لیست اطلاعات جمعیت‌شناختی، پرسش‌نامه استاندارد کیفیت خواب پیتزبورگ، پرسش‌نامه محقق‌ساخته برای سنجش راهبردهای نظریه خودتنظیمی استفاده شد.&nbsp;<br> <strong>یافته ها </strong>بیشتر نمونه‌های پژوهش را زنان (51 درصد) و افراد متأهل (73 درصد) تشکیل می‌دادند. از نظر تحصیلات 70 درصد از نمونه‌های پژوهش تحصیلات کمتر از دیپلم داشتند و اکثر آنان دارای بیماری زمینه‌ای(82 درصد) بودند. 65 درصد نمونه‌های پژوهش اتاق شخصی مخصوص و 16 درصد بدون اتاق خواب بودند. نتایج نشان داد 70/4 درصد از سالمندان از کیفیت خواب مطلوبی برخوردار نبودند. میانگین نمره کلی خودتنظیمی 17/26&plusmn;81/96 و میانگین نمره کلی کیفیت خواب سالمندان مورد پژوهش 4/65&plusmn;8/54 محاسبه شد. براساس نتایج متغیرهای مصرف قرص خواب (10/883-=P<0/001,&nbsp; R)، سن (9/830=P<0/001, R)، بیماری زمینه‌ای (5/549-=P<0/001, R)، جنسیت (5/485-=P<0/001, R)، ارزشیابی و قضاوت در مورد عملکرد (3/249-=P<0/001, R)، پیش‌بینی‌کننده کیفیت خواب بودند. براساس نتایج ارزشیابی و قضاوت در مورد عملکرد مؤثرترین پیش‌گو برای کیفیت خواب سالمندان بود ( R²=0/37 ,0/274-=&beta;, P=0/01).<br> <strong>نتیجه گیری</strong> از میان راهبردهای تئوری خودتنظیمی، ارزشیابی و قضاوت در مورد عملکرد، هدف‌گذاری و خودپایشی به‌ترتیب مؤثرترین پیش‌گو برای کیفیت خواب سالمندان می‌باشد. لذا طراحی مداخلات مناسب با هدف توانمندسازی سالمندان و مناسب‌سازی محیط به‌منظور ارتقای سلامت و بهبود کیفیت خواب آنان براساس این عوامل و با تأکید بر راهبردهای پیش‌گوی نظریه خودتنظیمی در جهت بهبود کیفیت خواب سالمندان پیشنهاد می‌شود.&nbsp;</div> <span style="line-height:2;"><span style="display: none;">&nbsp;</span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Objectives </strong>Studies have indicated that the rate of insomnia increases with ageing. This study aimed to determine the sleep quality and identify its predictors among Iranian older adults based on the self-regulation theory.<br> <strong>Methods & Materials</strong> This cross-sectional study was conducted on 335 older adults from three comprehensive health centers in Neishabur, Iran, in 2024. To collect data, a demographic checklist, the Pittsburgh sleep quality index (PSQI), and a researcher-made questionnaire based on the components of self-regulation theory were used. SPSS software, version 26 was utilized to analyze the collected data using both descriptive and inferential statistics. For all tests, the significance level was set at 0.05.<br> <strong>Results </strong>The majority of participants were female (51%) and married (73%). The results showed that 70.4% of older adults had poor sleep quality. The mean self-regulation score was 81.96&plusmn;17.26, and the mean PSQI score was 8.54&plusmn;4.65. Based on the results, the behavior evaluation and judgment domain of self-regulation had the highest power in predicting sleep quality (&beta;=-0.274, P<0.001) compared to goal-setting (&beta;=-0.201, P=0.001) and self-monitoring (&beta;=-0.171, P=0.009) domains. Also, non-use of sleeping pills (&beta;=-10.883, P<0.001), age (&beta;=9.830, P<0.001), no history of underlying disease (&beta;=-5.549, P<0.001), male gender (&beta;=-5.485, P<0.001), behavior evaluation and judgment (&beta;=-3.249, P<0.001), no history of psychological diseases (&beta;=-2.972, P=0.003) and non-smoking (&beta;=-2.931, P=0.004) were identified as predictors of sleep quality.&nbsp;<br> <strong>Conclusion </strong>Based on the self-regulation theory, evaluation and judgment of behavior, goal setting, and self-monitoring are the predictors of sleep quality in Iranian older adults. Therefore, it is recommended to design appropriate interventions aimed at improving the sleep quality of older adults by focusing on these factors.<br> &nbsp;</div> کیفیت خواب, سالمند, آموزش بهداشت, ارتقای سلامت Sleep quality, Aged, Health education, Health promotion 514 527 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3463-1&slc_lang=fa&sid=1 Sara Sadeghi سارا صادقی sadeghis992@mums.ac.ir 0000-0002-3386-3131 No Student Research Committee, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ایران. Vahid Ghavami وحید قوامی ghavamiv@mums.ac.ir 0000-0001-6358-0207 No Department of Biostatistics, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. گروه آمارزیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. Mahnaz Amini مهناز امینی AminiM@mums.ac.ir 0000-0002-5205-4647 No Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. گروه بیماری‌های داخلی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران. Hadi Tehrani هادی طهرانی tehranih@mums.ac.ir 0000-0001-8747-8717 Yes Social Determinant of Health Research Center, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد،مشهد، ایران.