fa پیش‌بینی 100 ساله روند سالخوردگی جمعیت در ایران: تجزیه اثرات ممنتوم جمعیت اجتماعي Social پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>اهداف </strong>در سال 1385، میزان باروری در ایران به زیر سطح جانشینی کاهش یافت و با اندکی افزایش در نیمه اول دهه 1390، به‌طور موقت به این سطح بازگشت اما در ادامه مجدداً روند کاهشی آن استمرار یافت. باروری سطح جانشینی به معنای آن است که هر زن به‌طور متوسط تنها حدود دو فرزند به دنیا می‌آورد که این معادل رشد جمعیت صفر است. این در حالی است که در همه این سال‌ها، رشد جمعیت کشور همواره مثبت بوده است. رشد مثبت جمعیت در شرایطی که باروری در سطح جانشینی قرار دارد، پدیده‌ای است که آن را &laquo;ممنتوم جمعیت&raquo; می‌نامند. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ممنتوم جمعیت بر روند سالخوردگی جمعیت ایران و پیامدهای آن برای سیاست‌گذاری‌های اجتماعی در حوزه سالمندی انجام شده است؛ چراکه ممنتوم جمعیت که ناشی از تغییرات گذشته در میزان‌های باروری و مرگ‌ومیر است، به‌ویژه در گروه‌های سنی سالمندان، اثرات قابل‌توجهی در افزایش سرعت سالخوردگی جمعیت دارد.<br> <strong>مواد و روش ها </strong>این مطالعه با استفاده از داده‌های سرشماری‌ها و برآوردهای باروری و مرگ‌ومیر از سال 1375 تا 1395 و پیش‌بینی جمعیت ایران برای 100 سال آینده به روش ترکیبی-نسلی با به‌کارگیری نرم‌افزار R، ممنتوم جمعیت را محاسبه و روند تغییرات سالخوردگی جمعیت را از طریق تجزیه سنی آن بررسی نموده است.<br> <strong>یافته ها</strong> نتایج نشان می‌دهد مقادیر مثبت ممنتوم جمعیت در حال کاهش است و براساس تجزیه سنی ممنتوم مشخص گردید بیشترین مقادیر ممنتوم به گروه سنی سالمندان اختصاص دارد. برمبنای پیش‌بینی‌ها، جمعیت سالمندان ایران به‌ویژه تحت‌تأثیر ممنتوم، 4 برابر افزایش خواهد یافت و شاخص سالمندی از حدود 25 در سال 1395 به 110 در سال 1440 خواهد رسید. بااین‌حال، این روند افزایشی از 1440 به بعد ادامه نخواهد داشت و با صفر شدن و سپس منفی شدن رشد ممنتومی به‌دلیل سطوح پایین باروری، افزایش تعداد جمعیت سالمند متوقف خواهد شد.<br> <strong>نتیجه گیری</strong> تحلیل اثرات ممنتوم جمعیت نشان می‌دهد ممنتوم جمعیت نقش زیادی در افزایش سرعت سالخوردگی جمعیت ایران دارد. علی‌رغم سرعت بالای سالخوردگی جمعیت در ایران، چالش‌های عمده‌ای در زمینه سیاست‌های اجتماعی سالمندی داریم. این وضعیت ایجاب می‌کند سیاست‌گذاران باتوجه‌به روندهای جمعیتی، اصلاحات لازم را در سیاست‌های بازنشستگی، سلامت و مراقبت‌های سالمندی و همچنین ارتقای سطح باروری و حمایت از خانواده‌ها اتخاذ کنند تا تبعات منفی افزایش سریع جمعیت سالمند جلوگیری شود.&nbsp;<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objectives </strong>In Iran, population aging is likely to continue with an increase in the number of older people in the upcoming decades. This study aims to provide a 100-year projection of Iran&rsquo;s aging population by decomposing population momentum.<br> <strong>Methods & Materials </strong>This study uses data related to fertility and mortality estimates in Iran from 1996 to 2016. For a 100-year population projection, the cohort-component method was used in R software. The population momentum was calculated, and population aging trends over the study period were analyzed through age distribution.<br> <strong>Results </strong>The momentum of the Iranian population in 1996, 2006, 2011, and 2016 was positive, but its magnitude gradually decreased. The age-specific momentum analysis revealed that the highest values of momentum were related to the elderly population. According to the population projection, the elderly population of Iran, particularly influenced by population momentum, is expected to increase fourfold, and the aging index is projected to rise from approximately 25 in 2016 to 110 in 2061. However, this increasing trend of the elderly population will not continue beyond 2061, as momentum growth becomes zero and then negative due to low fertility rates.<br> <strong>Conclusion </strong>The positive values of population momentum are gradually declining. Despite the high rate of aging population in Iran, the country faces significant challenges in developing social policies for older adults. This situation requires Iranian policymakers to adopt necessary reforms in retirement, health, elderly care, and family-friendly policies.<br> &nbsp;</div> ممنتوم جمعیت, ساختار سنی, سالخوردگی جمعیت, پیش‌بینی جمعیت Population momentum, Age structure, Population aging, Population projection 500 513 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2814-3&slc_lang=fa&sid=1 Nazanin Aghaei نازنین آقایی n.aghaei1388@ut.ac.ir 0009-0007-1683-8771 No Department of Demography, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Rasoul Sadeghi رسول صادقی rassadeghi@ut.ac.ir 0000-0002-7024-2924 Yes Department of Demography, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Majid Koosheshi مجید کوششی kooshesh@ut.ac.ir 0000-0003-4829-2762 No Department of Demography, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Hassan Eini Zeinab حسن عینی زیناب hassan.eini@sbmu.ac.ir 0000-0002-6895-034X No Department of Community Nutrition, Faculty of Nutrition and Food Industry, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه تغذیه جامعه، دانشکده تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم‌پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.