Salmand: Iranian Journal of Ageing

en نقش پیش بینی کننده چنددارویی آشکار و پنهان بر وضعیت عملکردی و کیفیت زندگی سالمندان The Predictive Role of Overt and Covert Polypharmacy on Functional Status and Quality of Life among Older Adults طب سالمندی Geriatric پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">اهداف: افزایش مصرف داروهای شیمیایی و گیاهی در سالمندان، نگرانی‌های زیادی را در مورد پیامدهای بالقوه آن بر روی سلامتی ایجاد کرده است. مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع مصرف چنددارویی آشکار (استفاده از ۵ یا بیشتر داروی تجویز شده توسط پزشک) و چنددارویی پنهان (مصرف ترکیبات گیاهی به صورت خودسرانه) و ارتباط آن با وضعیت عملکردی و کیفیت زندگی سالمندان طراحی شد. مواد و روش ها: این مطالعه توصیفی-تحلیلی با مشارکت سالمندان مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی شهر سبزوار در سال 1402 انجام شد. 384 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. داده‌ها از طریق چک لیست جمعیت شناختی، پرسشنامه وضعیت عملکردی بارتل و کیفیت زندگی سالمندان OpQol-brief جمع آوری شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26.0 و با استفاده از رگرسیون خطی، چندمتغیره و لجستیک تجزیه و تحلیل شدند و سطح معناداری p ≤ 0.05 در نظر گرفته شد. یافته ها: میانگین سنی شرکت‌کنندگان 27.7 ± 24.68 سال بود (دامنه: 60 تا 92 سال). شرکت کنندگان در این مطالعه 55.7% (214 نفر) زن و بقیه مرد بودند. شیوع چنددارویی آشکار ۲۲٫۹% (۸۸ نفر) و چنددارویی پنهان ۳۲% (۱۲۳ نفر) گزارش شد.  میانگین نمره کل کیفیت زندگی 48.41 و وضعیت عملکردی 91.21 گزارش شد. نتایج مطالعه نشان داد که مصرف داروهای آشکار و پنهان به‌طور معناداری بر وضعیت عملکردی و کیفیت زندگی سالمندان اثر منفی داشت (چنددارویی آشکار: β = -0.109, P = 0.041؛ چنددارویی پنهان: β = -0.096, P = 0.045). همچنین، مصرف داروهای آشکار و پنهان تأثیر منفی و معناداری بر ابعاد سلامت جسمی، عاطفی و اجتماعی داشت. در رگرسیون لجستیک، تعداد بیماری‌های زمینه‌ای (OR = 5.86؛ 95% CI: 3.79–9.06)، وابستگی مالی کامل (OR = 2.74؛ 95% CI: 1.07–7.02)، سابقه بستری (OR = 2.97؛ 95% CI: 1.42–6.17) و بیمه درمانی (OR = 2.72؛ 95% CI: 1.04–7.09) با چنددارویی آشکار ارتباط معناداری داشتند. همچنین، سن (OR = 1.05؛ 95% CI: 1.00–1.10)، تعداد بیماری‌های زمینه‌ای (OR = 4.70؛ 95% CI: 3.24–6.82), جنسیت زن (OR = 3.84؛ 95% CI: 1.65–7.20) و سابقه بستری (OR = 2.95؛ 95% CI: 1.55–5.62) به عنوان پیش‌بینی‌کننده چنددارویی پنهان شناخته شدند. نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که چنددارویی آشکار و پنهان می توانند بر وضعیت عملکردی و کیفیت زندگی سالمندان تأثیر منفی بگذارند. یافته‌ها بر ضرورت مدیریت مصرف دارو در سالمندان، به‌ویژه چنددارویی پنهان، تأکید دارند و می‌توانند در تدوین برنامه‌های بهداشتی و آموزشی برای این گروه جمعیتی مورد استفاده قرار گیرند.</div> <div style="text-align: justify;">Objective: The growing use of both prescribed and herbal medications among older adults has raised concerns regarding potential adverse health outcomes. This study aimed to determine the prevalence of overt polypharmacy (defined as the concurrent use of five or more physician-prescribed medications) and covert polypharmacy (self-prescribed herbal remedies), and to examine their associations with functional status and quality of life in older adults. Methods & Materials: In this descriptive-analytical study, 384 older adults attending healthcare centers in Sabzevar, Iran, in 2023 were selected using systematic random sampling. Data were collected using a demographic checklist, the Barthel Index of Activities of Daily Living, and the Older People’s Quality of Life Questionnaire (OPQOL-brief). Statistical analyses were performed in SPSS version 26.0 using linear, multivariate, and logistic regression, with a significance level set at p ≤ 0.05. Results: Participants had a mean age of 68.7 ± 7.2 years (range: 60–92), and 55.7% were women. The prevalence of overt and covert polypharmacy was 22.9% (n = 88) and 32.0% (n = 123), respectively. The mean overall quality of life score was 48.41, and the mean functional status score was 91.21. Both overt (β = –0.109, p = 0.041) and covert polypharmacy (β = –0.096, p = 0.045) were significantly associated with lower functional status and quality of life, particularly in physical, emotional, and social domains. Logistic regression indicated that number of comorbidities (OR = 5.86; 95% CI: 3.79–9.06), complete financial dependency (OR = 2.74; 95% CI: 1.07–7.02), history of hospitalization (OR = 2.97; 95% CI: 1.42–6.17), and health insurance coverage (OR = 2.72; 95% CI: 1.04–7.09) were significantly associated with overt polypharmacy. In contrast, age (OR = 1.05; 95% CI: 1.00–1.10), number of comorbidities (OR = 4.70; 95% CI: 3.24–6.82), female gender (OR = 3.84; 95% CI: 1.65–7.20), and hospitalization history (OR = 2.95; 95% CI: 1.55–5.62) were significant predictors of covert polypharmacy. Conclusion: Both overt and covert polypharmacy negatively affect functional status and quality of life among older adults. These findings highlight the importance of medication management in the elderly, particularly regarding covert polypharmacy, and underscore the need for targeted health and educational interventions for this population.</div> سالمند, چنددارویی, کیفیت زندگی, وضعیت عملکردی Aged, Polypharmacy, Quality of life, Functional status 0 0 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4096-2&slc_lang=en&sid=1 Reyhane Ramezani ریحانه رمضانی reyhaneramezani7066@gmail.com No Student Research Committee, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Hasan khalili حسن خلیلی khalili894@gmail.com Yes Department of Medical Surgical Nursing, School of Nursing and Midwifery, Iranian Research Center on Healthy Aging, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran گروه پرستاری داخلی جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی، مرکز تحقیقات سلامت سالمندان، دانشگاه علوم‌پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Yaser Tabarraei یاسر تبرائی yasertabarraie@yahoo.com No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت عمومی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران Mohammad Dastjerdi محمد دستجردی mohammaddastjerdi1374@gmail.com No Medical Toxicology and Drug Abuse Research Center, Birjand University of Medical Sciences, Birjand, Iran مرکز تحقیقات سم‌شناسی پزشکی و سوء مصرف مواد، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، بیرجند، ایران Ali Dastjerdi علی دستجردی alidastjerdi313@gmail.com No Non-Communicable Diseases Research Center, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran مرکز تحقیقات بیماریهای غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران