fa واکاوی معماری سراهای سالمندان در تهران با تمرکز بر تجربه زیستی ساکنین عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">اهداف</span></b><span lang="FA">:</span> <span lang="AR-SA">با وجود انتقادهای گسترده به مدل پزشکی‌محور در خانه‌های سالمندان، این الگو همچنان بر سازماندهی فضایی و تجربه‌ی زیستی ساکنان در ایران مسلط است. این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی طراحی فضایی خانه‌های سالمندان در تهران و بررسی اثرات این الگو بر کیفیت زندگی سالمندانی انجام شده که هنوز از سطحی از استقلال برخوردارند.</span><span lang="FA" style="font-family:&quot;B Nazanin&quot;"></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مواد و روش‌ها</span></b><span lang="FA">:</span> <span lang="AR-SA">این مطالعه کیفی تطبیقی در شش خانه سالمندان شهر تهران انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم، برداشت‌های معماری و مصاحبه‌های نیمه‌ ساختاریافته با سالمندان، مراقبان و مدیران گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها بر پایه‌ی چارچوبی انجام شد که مجموعه‌ای از شاخص‌های فضایی مطلوب در محیط‌های سکونتی</span><span lang="AR-SA">&ndash;</span><span lang="AR-SA">مراقبتی سالمندان را در بر می‌گیرد؛ این شاخص‌ها از نمونه‌های بین‌المللی موفق در طراحی فضاهای مراقبتی و اصول سازمان ملل متحد در زمینه حقوق سالمندی برگرفته شده‌اند و مواردی مانند انعطاف ‌پذیری فضا، حریم خصوصی، مشارکت اجتماعی، و حس خانه‌مانندی را در بر می‌گیرند</span><span lang="FA">.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها</span></b><span lang="FA">:</span> <span lang="AR-SA">در مجموع، </span><span lang="FA">۱۹</span><span lang="AR-SA"> سالمند (میانگین سنی: 75.16 سال، انحراف معیار: 7.57؛ </span><span lang="FA">%63 </span><span lang="AR-SA">زن و 37% مرد) و </span><span lang="FA">۱۳</span><span lang="AR-SA"> نفر از پرسنل مراکز مورد مصاحبه قرار گرفتند. یافته‌ها نشان دادند که بسیاری از ویژگی‌های فضایی موجود نه بر اساس حمایت از تجربه‌ی انسانی سالمندان، بلکه در راستای تسهیل کنترل و مراقبت پزشکی شکل گرفته‌اند</span><span lang="FA">.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری</span></b><span lang="AR-SA">: طراحی فعلی خانه‌های سالمندان بازتابی مستقیم از نگاه پزشکی‌محور و رویکرد کنترل‌محور به سالمندان است. تا زمانی که این رویکرد اساسی تغییر نکند، اصلاحات خردمقیاس در معماری نمی‌تواند به نیازهای واقعی سالمندان پاسخ دهد. تغییر بنیادین در الگوی مراقبتی ضروری است تا فضای معماری بتواند به‌طور مؤثر استقلال، کیفیت زندگی و نیازهای جامع سالمندان را پوشش دهد.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><b>Objectives</b>: Despite well-documented criticism of the medicalized model in nursing homes, this approach continues to dominate spatial organization and residents&#39; lived experience in Iran. This study critically analyzes the spatial design of nursing homes in Tehran and examines its impact on the quality of life of semi-independent residents.<br> <b>Materials and Methods</b>: This qualitative comparative study was conducted in six nursing homes in Tehran. Data were collected through observation, architectural surveys, and semi-structured interviews with residents, caregivers, and managers. Data analysis was based on a framework comprising spatial characteristics of a desired residential care environment, drawn from successful international examples and the United Nations principles on older people&rsquo;s rights.<span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"></span><br> <b>Findings</b>: A total of 19 elderly individuals (mean age 75.16 years, SD=7.57; 63% female, 37% male) and 13 staff members were interviewed. Findings revealed that many existing spatial elements were designed not to support the human experience of the elderly but rather to facilitate medical control and care.<br> <b>Conclusion</b>: Current nursing home designs directly reflect a medicalized and control-oriented approach to elderly care. Without fundamental change to this paradigm, minor architectural modifications cannot adequately address the real needs of residents. A profound shift in care models is essential to enable architectural spaces to effectively support independence, quality of life, and the comprehensive needs of older adults.</span></span></span></div> سالمندی؛ سرای سالمندان؛ معماری؛ طراحی فضا؛ مدل مراقبت Aging, nursing homes, architecture, spatial design, care model 0 0 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4176-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Haghnia سعید حق نیا shga230@aucklanduni.ac.nz Yes School of Architecture and Planning, Faculty of Engineering and Design, University of Auckland, New Zealand. بخش معماری و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده مهندسی و طراحی، دانشگاه اوکلند، نیوزیلند.