fa اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر کیفیت خواب سالمندان مبتلا به اختلال بی‌خوابی روانشناسی Psychology پژوهشي Research <p style="text-align: justify;"><strong>اهداف:&nbsp;</strong>با توجه به شیوع بالای اختلال بی‌خوابی در سالمندان، این پژوهش با هدف تأثیر درمان شناختی-رفتاری (CBT) بر کیفیت کلی خواب و خُرده‌مقیاس‌های کیفیت خواب سالمندان انجام شده است.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>مواد و روش‌ها:</strong> پژوهش حاضر از نوع آزمایشی بود و جامعه آماری پژوهش از 5000 سالمند عضو کانون جهان‌دیدگان شیراز و جامعه نمونه از 44 نفر با انتخاب تصادفی و احتساب شرایط ورود و خروج تشکیل می‌شدند. به‌دنبال ریزش 85/7 درصدی، 39 سالمند با میانگین سنی 68 سال که مبتلا به بی‌خوابی اولیه بودند، با شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ (<span style="text-align: justify;">PSQI</span>) در پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری موردارزیابی قرار گرفتند. مداخله چهارهفته‌ای (دوبار در هفته) با روش درمان شناختی-رفتاری براساس دستورالعمل اسپای انجام شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نسخه 21 نرم‌افزار آماری SPSS و روش‌های آماری تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره (آنکوا و مانکوا) استفاده شد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>یافته‌ها:</strong> میانگین نمرات کیفیت کلی خواب قبل از مداخله در گروه‌های آزمایش و کنترل به‌ترتیب 12/95 و 12/7 بود که پس از مداخله در پس‌آزمون به 10/03 و 13/07 و در پیگیری سه ماه بعد به 9/51 و 13/36 تغییر یافت. تفاوت میانگین نمرات کیفیت کلی خواب پس از مداخله، از لحاظ آماری معنادار (0/001>P) بود.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> براساس یافته‌های این پژوهش درمان شناختی-رفتاری، کیفیت کلی خواب سالمندان را ارتقا و نشانه‌های اختلال بی‌خوابی در آنها را کاهش می‌دهد. علاوه‌براین توصیه می‌شود درمانگران و متخصصان بهداشت روان در حیطه سالمندی از این روش استفاده کنند.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objectives:</strong> Taking into consideration the high prevalence of insomnia disorder in the elderly population, this study aims to examine the effectiveness of cognitive behavioral therapy (CBT) in improving the overall quality of sleep and the subscales of sleep quality in the elderly.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods & Materials:</strong> The present study employs experimental research design including 5000 elderly participants from the Jahandedehgan center in Shiraz, Iran. Based on the inclusion and exclusion criteria, a total of 44 subjects were selected randomly. After losing 7.85 percent of the participants, 39 subjects with the mean age of 68 years who were suffering from primary insomnia disorder were evaluated with Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) in addition to pretest, posttest, and follow-up tests. The intervention took place twice a week within a period of four weeks employing cognitive behavioral therapy based on the ESPIE commands. The SPSS 21 statistical software and covariance of single and multivariate analysis including (ANCOVA and MANCOVA) were used to analyze the collected data.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> The mean of the overall quality of sleep before and after the intervention in the experimental and control groups were reported to be 12.95 and 12.7, respectively, that later changed to 10.03 and 13.07 in the post-test, and 9.51 and 13.36 during the follow up after three months. From the statistical point of view, the mean of the overall quality of sleep after the intervention was noted to be significant at P<0.001.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> The present study showed that the cognitive behavioral therapy can enhance the overall quality of sleep and reduce the symptoms of insomnia disorder in the elderly people.</p> اختلال بی‌خوابی, درمان شناختی‌رفتاری (CBT), سالمندان Insomnia, Cognitive Behavior Therapy (CBT), Senior 234 243 http://salmandj.uswr.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1438-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Mottaghi رضا متقی rezamotaghi63 @yahoo.com No Department of Clinical Psychology, Faculty of Humanities, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran. گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یاسوج، یاسوج، ایران. Ali Kamkar علی کامکار kamkarali@yahoo.com Yes Department of Psychology, Faculty of Medicine, Yasouj University of Medical Sciences, Yasouj, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران. Alireza Maredpoor علیرضا ماردپور alireza.maredpour@yahoo.com No Department of Clinical Psychology, Faculty of Humanities, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran. گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یاسوج، یاسوج، ایران.