اهداف: تغییر جمعیتی جهانی به سوی سالمندی جمعیت، نیازمند راهبردهای جامع مراقبت سلامت است. اگرچه سلامت معنوی جزء لاینفک سالمندی موفق می‌باشد، مداخلات ساختاریافته مراقبت معنوی خدا محور برای سالمندان به طور کافی توسعه نیافته است. این مطالعه با هدف تعیین اثربخشی برنامه مراقبت معنوی خدا محور مبتنی بر مدل شالوم بر سلامت اجتماعی، تاب‌آوری و اضطراب مرگ در سالمندان ایرانی انجام شد.
روش‌ها: یک مطالعه نیمه‌تجربی با طراحی خوشه‌ای در سال ۱۴۰۳ در دو مرکز بهداشت شهری وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران انجام شد. دو مرکز به صورت غیرتصادفی به گروه مداخله (۳۵ نفر) و کنترل (۳۵ نفر) اختصاص یافتند. گروه مداخله یک برنامه مراقبت معنوی خدا محور ۸ جلسه‌ای مبتنی بر مدل شالوم را طی دو هفته دریافت کرد. گروه کنترل مراقبت معمول را دریافت نمود. پیامدها شامل سلامت اجتماعی (مقیاس بهزیستی اجتماعی کیز)، تاب‌آوری (مقیاس تاب‌آوری کانر-دیویدسون) و اضطراب مرگ (مقیاس ترس از مرگ کالت-لستر) در سه زمان (پیش‌آزمون، بلافاصله پس از مداخله و پیگیری سه ماهه) اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ تحلیل شدند.
یافته‌ها: میانگین سنی شرکت‌کنندگان ۷۳ سال بود و تفاوت معناداری در متغیرهای جمعیت‌شناختی بین دو گروه وجود نداشت (0/05< P) . اثر تعامل زمان-گروه برای هر سه پیامد معنادار بود (0/05< P) . گروه مداخله بهبود معناداری در سلامت اجتماعی (میانگین تغییرات: 0/8+ نمره، اندازه اثر کوهن d=0.6) ))و تاب‌آوری (میانگین تغییرات: 3/10+ نمره، d=1))) و کاهش معناداری در اضطراب مرگ( میانگین تغییرات: 5/6- نمره، d=0.8))) در مقایسه با گروه کنترل نشان داد. این اثرات در پیگیری سه ماهه نیز حفظ شدند(0/01< P).
نتیجه‌گیری: برنامه مراقبت معنوی خدا محور مبتنی بر مدل شالوم یک مداخله امیدوارکننده برای بهبود ابعاد کلیدی بهزیستی روانی-اجتماعی از جمله سلامت اجتماعی، تاب‌آوری و کاهش اضطراب مرگ در سالمندان است. با توجه به محدودیت‌های مطالعه تک مرکزی با طراحی نیمه‌تجربی، توصیه می‌شود این نتایج به عنوان شواهد اولیه تفسیر شوند.